Ograniczenia w handlu żywnością w prawie Unii Europejskiej w aspekcie ochrony zdrowia publicznego
Loading...
Editors
Authors
Date
2023
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
INP PAN
ISBN
DOI
Language
pl
Keywords
żywność, prawo wspólnotowe UE, swoboda przepływu towarów, Wspólna Polityka Rolna UE, bezpieczeństwo żywnościowe, handel, harmonizacja prawa z UE
Abstract
Niniejsza rozprawa dotyczy ograniczeń w handlu żywnością w prawie Unii Europejskiej w aspekcie ochrony zdrowia publicznego. Handel żywnością i ochrona zdrowia publicznego to zagadnienia, które się ze sobą ściśle łączą z uwagi na szczególną funkcję żywności, jaką jest zapewnienie życia i zdrowia człowieka. Bez dostarczenia składników odżywczych utrzymanie organizmu ludzkiego przy życiu i w zdrowiu nie byłoby bowiem możliwe. Jest to również zagadnienie, które ma wymiar prawny. Żywność jest bowiem objęta zakresem definicji towaru, wypracowanej na gruncie orzecznictwa TSUE. W konsekwencji handel żywnością w pełni podlega traktatowej swobodzie przepływu towarów, a ograniczenia tej swobody są możliwe tylko pod pewnymi warunkami. Jednym z nich, zgodnie z art. 36 TFUE, jest uzasadnienie ograniczeń w swobodnym przepływie towarów interesem ogólnym ochrony zdrowia publicznego.
Description
Citation
B. Włodarczyk, Ograniczenia w handlu żywnością w prawie Unii Europejskiej w aspekcie ochrony zdrowia publicznego [Rozprawa doktorska], INP PAN, Warszawa 2023
Table of content
WYKAZ SKRÓTÓW - 9
WSTĘP - 11
ROZDZIAŁ I.
ŻYWNOŚĆ W PRAWODAWSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ - 23
1.1. Wprowadzenie - 23
1.2. Żywność i jej znaczenie społeczno-gospodarcze - 25
1.3. Prawo człowieka do odpowiedniego wyżywienia - 32
1.4. Związek pomiędzy spożywaniem żywności a ochroną zdrowia publicznego - 33
1.5. Bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo żywności w kontekście celów Wspólnej Polityki Rolnej - 37
1.6. Relacja żywności do produktu rolnego z perspektywy prawa Unii Europejskiej - 47
1.7. Rozwój unijnego prawa żywnościowego - 51
1.8. Podsumowanie - 57
ROZDZIAŁ II.
HANDEL ŻYWNOŚCIĄ W ŚWIETLE TRAKTATOWEJ SWOBODY
PRZEPŁYWU TOWARÓW - 61
2.1. Wprowadzenie - 61
2.2. Wspólna Polityka Rolna jako element rynku wewnętrznego - 63
2.3. Swoboda przepływu towarów jako naczelna swoboda rynku wewnętrznego - 72
2.4. Przesłanki interesu publicznego uzasadniające odstępstwa od swobody przepływu towarów na gruncie art. 36 TFUE - 77
2.4.1. Moralność publiczna - 77
2.4.2. Porządek publiczny - 81
2.4.3. Bezpieczeństwo publiczne - 82
2.4.4. Ochrona zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrona roślin - 83
2.4.5. Ochrona roślin - 91
2.4.6. Ochrona dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej - 92
2.4.7. Ochrona własności przemysłowej i handlowej - 92
2.5. Podsumowanie - 93
ROZDZIAŁ III.
OCHRONA ZDROWIA PUBLICZNEGO W SYSTEMIE
PRAWNYM UNII EUROPEJSKIEJ - 97
3.1. Wprowadzenie - 97
3.2. Pojęcie zdrowia i zdrowia publicznego - 98
3.3. Aspekt prawny ochrony zdrowia publicznego - 101
3.4. Zasada ostrożności jako zasada ogólna prawa UE - 105
3.5. Zakres kompetencji UE i państw członkowskich w dziedzinie zdrowia publicznego - 110
3.6. Poziom harmonizacji w obszarze Wspólnej Polityki Rolnej i prawa żywnościowego w odniesieniu do zdrowia publicznego - 114
3.6.1. Poziom harmonizacji w obszarze WPR w odniesieniu do zdrowia publicznego - 115
3.6.2. Poziom harmonizacji w obszarze prawa żywnościowego w odniesieniu do zdrowia publicznego - 123
3.7. Podsumowanie - 128
ROZDZIAŁ IV.
OGRANICZENIA ILOŚCIOWE I ŚRODKI O SKUTKU
RÓWNOWAŻNYM W HANDLU ŻYWNOŚCIĄ - 131
4.1. Wprowadzenie - 131
4.2. Pojęcie ograniczeń ilościowych i środków o skutku równoważnym - 133
4.3. Formy ograniczeń ilościowych i środków o skutku równoważnym
w handlu żywnością - 138
4.3.1. Nazewnictwo środków spożywczych - 139
4.3.1.1. Ramy prawne - 139
4.3.1.2. Krajowe wymogi w zakresie nazewnictwa żywności jako ograniczenie ilościowe lub środek o skutku równoważnym - 144
4.3.1.3. Wnioski - 153
4.3.2. Oznakowanie środków spożywczych w zakresie kraju lub miejsca
pochodzenia - 160
4.3.2.1. Ramy prawne - 162
4.3.2.2. Przepisy krajowe wprowadzające wymóg obowiązkowego oznakowania środków spożywczych w odniesieniu do kraju lub miejsca pochodzenia a swoboda przepływu towarów - 167
4.3.2.3. Wnioski - 171
4.3.3. Krajowe znaki jakości zawierające oznaczenia pochodzenia geograficznego a swoboda przepływu towarów - 174
4.3.4. Promocja żywności pochodzenia krajowego - 177
4.3.5. Krajowe wymogi w zakresie jakości żywności - 183
4.3.5.1. Krajowe wymogi w zakresie wartości odżywczej - 188
4.3.5.2. Krajowe wymogi w zakresie składu żywności - 192
4.3.5.3. Dodatki do żywności - 196
4.3.5.4. Suplementy diety - 204
4.3.6. Procedura uprzedniego zezwolenia - 210
4.3.6.1. Procedura uprzedniego zezwolenia jako bariera w handlu żywnością - 210
4.3.6.2. Warunki zgodności procedury uprzedniego zezwolenia z prawem UE wynikające z orzecznictwa TSUE -215
4.3.6.3. Regulacje prawa wtórnego UE dotyczące procedury uprzedniego zezwolenia - 221
4.3.7. Ograniczenia w zakresie dystrybucji żywności - 225
4.3.8. Praktyki administracyjne państw członkowskich -229
4.3.9. Ograniczenia w zakresie reklamy żywności - 230
4.4. Podsumowanie - 239
ROZDZIAŁ V.
OGRANICZENIA O CHARAKTERZE CELNYM, PODATKOWYM
I CENOWYM ORAZ MONOPOLE W HANDLU ŻYWNOŚCIĄ - 247
5.1. Wprowadzenie - 247
55.2. Ograniczenia o charakterze celnym - 249
5.3. Ograniczenia o charakterze podatkowym w handlu żywnością - 254
5.4. Regulowanie cen żywności - 258
5.4.1. Współczesne uwarunkowania prawne regulacji cen żywności przez państwa członkowskie - 258
5.4.2. Ochrona zdrowia publicznego jak uzasadnienie dla regulacji cen żywności przez państwa członkowskie - 261
5.5. Państwowe monopole handlowe - 271
5.6. Podsumowanie - 273
ROZDZIAŁ VI.
ODSTĘPSTWA OD HARMONIZACJI PRAWA UNII EUROPEJSKIEJ - 275
6.1. Wprowadzenie - 275
6.2. Odstępstwo od harmonizacji prawa UE na podstawie art. 114 TFUE - 279
6.3. Odstępstwo polegające na utrzymaniu regulacji krajowych na podstawie art. 114 ust. 4 TFUE - 282
6.3.1. Praktyczne zastosowanie art. 114 ust. 4 TFUE na przykładzie decyzji Komisji - 284
6.3.1.1. Przykład regulacji duńskich - 284
6.3.1.2. Przykład regulacji szwedzkich - 290
6.4. Odstępstwo polegające na przyjęciu nowych regulacji krajowych na podstawie art. 114 ust. 5 TFUE - 294
6.4.1. Praktyczne zastosowanie art. 114 ust. 5 TFUE na przykładzie decyzji Komisji - 297
6.4.1.1. Przykład regulacji cypryjskich - 298
6.4.1.2. Przykład regulacji polskich - 300
6.4.1.3. Przykład regulacji austriackich - 304
6.5. Klauzule ochronne w aktach prawa wtórnego UE - 306
6.5.1. Praktyczne zastosowanie klauzul ochronnych zawartych w aktach prawa wtórnego UE na przykładzie decyzji Komisji - 309
6.5.1.1. Zastosowanie klauzuli ochronnej zawartej w dyrektywie 2001/18 - 309
6.5.1.2. Zastosowanie klauzul ochronnych zawartych w dyrektywie 2002/53 - 320
6.5.1.3. Zastosowanie klauzuli ochronnej zawartej w rozporządzeniu nr 178/2002 - 327
6.5.1.4. Zastosowanie klauzuli ochronnej zawartej
w rozporządzeniu nr 1829/2003 - 334
6.5.1.5. Zastosowanie klauzuli ochronnej zawartej
w dyrektywie 2002/46 - 341
6.6. Podsumowanie - 343
ZAKOŃCZENIE - 347
BIBLIOGRAFIA - 365
STRESZCZENIE - 415
SUMMARY - 419