Empiryczna zawartość pojęcia społecznej szkodliwości czynu i jego mierników
Loading...
Editors
Authors
Date
2026
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Instytut Wymiaru Sprawiedliwości
ISBN
DOI
Language
pl
Keywords
społeczna szkodliwość czynu, element materialny przestępstwa, sędziowski wymiar kary, dyrektywa sprawiedliwej odpłaty, social harmfulness of the act, material element of the crime, judicial sentencing, directive of just retribution
Abstract
Celem opracowania jest analiza sposobu oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu w kontekście wymierzania kary, a w szczególności kary pozbawienia wolności. Jedną z dyrektyw sądowego wymiaru kary na gruncie art. 53 § 1 Kodeksu karnego jest właśnie współmierność kary do stopnia społecznej szkodliwości czynu. Aby jednak ustalić współmierność kary, należy w jakiś sposób ocenić ten stopień społecznej szkodliwości czynu.
Wcześniejsze analizy poświęcone społecznej szkodliwości czynu (czy społecznego niebezpieczeństwa czynu – wedle terminologii Kodeksu karnego z 1969 r.) obejmowały rozważania teoretyczne i empiryczne dotyczące tego, jakie czynniki wpływają na jej stopień (podmiotowe, przedmiotowe czy oba ich rodzaje), oraz to, w jaki sposób przy wymiarze kary uwzględniana jest dyrektywa sprawiedliwościowa, ewentualnie w jaki sposób oceniana jest znikomość stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu na potrzeby umorzenia postępowania (art. 49 Kodeksu postępowania karnego z 1928 r.). Ustawodawca w k.k. z 1997 r., przecinając istniejące dotychczas spory doktrynalne, przesądził, jakie elementy mają rzutować na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu (art. 115 § 2 k.k.), i opowiedział się jednoznacznie za kompleksową koncepcją (podmiotowo-przedmiotową) społecznej szkodliwości czynu. Brak jest jednak aktualnych badań dotyczących tego, jakie okoliczności są w rzeczywistości uwzględniane przez sędziów przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu i jaką rolę przy wymierzaniu kary, w tym wymierzaniu kary pozbawienia wolności, odgrywa dyrektywa sprawiedliwościowa.
W tekście zaprezentowano wyniki analizy treści (ilościowej i jakościowej) 140 pisemnych uzasadnień wyroków sądowych zapadłych w 2019 r. w wybranych sądach w Polsce za cztery przestępstwa, tj. z art. 156 § 1 lub 3 k.k., art. 158 § 1 k.k., art. 278 § 1 k.k. oraz art. 286 § 1 k.k. (po 35 uzasadnień za każde z tych przestępstw).
Description
Citation
Wzorek D., Empiryczna zawartość pojęcia społecznej szkodliwości czynu i jego mierników, "Prawo w Działaniu" 2026, t. 65, s. 310-344