Przenoszenie siły rynkowej operatorów platform internetowych na rynki powiązane w prawie konkurencji i regulacji rynków cyfrowych
| dc.contributor.author | Szmigielski, Artur | |
| dc.date.accessioned | 2026-02-12T10:26:07Z | |
| dc.date.available | 2026-02-12T10:26:07Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.description.abstract | Monografia poświęcona jest analizie przenoszenia siły rynkowej przez operatorów platform internetowych na rynki powiązane z perspektywy prawa konkurencji oraz regulacji rynków cyfrowych. Praca koncentruje się na analizie tego, w jaki sposób klasyczne instrumenty zakazu nadużywania pozycji dominującej, w szczególności art. 102 TFUE oraz jego krajowe odpowiedniki, mogą być stosowane wobec specyfiki modeli biznesowych platform cyfrowych, w tym usług oferowanych nieodpłatnie oraz rynków wielostronnych. Szczególna uwaga została poświęcona praktykom pozacenowym polegającym na przenoszeniu siły rynkowej na rynki powiązane, w szczególności takim jak wiązanie, dyskryminacja oraz odmowa dostępu, a także ich znaczeniu w procesie ekspansji platform internetowych na rynki sąsiednie oraz kształtowania ekosystemów cyfrowych. Analiza uwzględnia zarówno dorobek orzeczniczy i doktrynalny prawa konkurencji, jak i nowe ramy regulacyjne, w szczególności Akt o rynkach cyfrowych oraz wybrane regulacje krajowe. Celem monografii jest zaproponowanie spójnych ram analitycznych pozwalających na ocenę działań platform internetowych z uwzględnieniem potrzeby ochrony konkurencji, zapewnienia kontestowalności i uczciwości rynków cyfrowych, przy jednoczesnym poszanowaniu roli innowacji i rozwoju technologicznego w gospodarce cyfrowej. | pl |
| dc.description.abstract | This monograph is devoted to the analysis of the transfer of market power by online platform operators into adjacent markets from the perspective of competition law and digital market regulation. The analysis focuses on how classical instruments prohibiting the abuse of a dominant position, in particular Article 102 TFEU and its national counterparts, may be applied to the specific features of digital platform business models, including free online services and multi-sided markets. Particular attention is paid to non-price practices involving the transfer of market power into related markets, notably tying, discrimination and refusal to grant access, as well as to their significance for the expansion of online platforms into neighbouring markets and the formation of digital ecosystems. The analysis draws on both the case law and doctrinal developments of competition law, as well as on new regulatory frameworks, in particular the Digital Markets Act and selected national regulations. The aim of the monograph is to propose coherent analytical frameworks for assessing the conduct of online platforms, taking into account the need to protect competition and to ensure contestability and fairness in digital markets, while at the same time respecting the role of innovation and technological development in the digital economy. | en |
| dc.description.tableofcontents | WYKAZ SKRÓTÓW - 11 WSTĘP - 15 ROZDZIAŁ I. EKONOMICZNE ASPEKTY RYNKÓW CYFROWYCH, PLATFORM INTERNETOWYCH ORAZ KONKURENCJI NA RYNKACH CYFROWYCH - 23 1.1. Wstęp - 23 1.2. Pojęcie oraz specyfika rynków cyfrowych oraz koncentracja na tych rynkach - 24 1.3. Definicja platform internetowych - 27 1.3.1. Platformy jako rynki dwustronne - 29 1.3.2. Platformy jako usługodawcy (pośrednicy) - 33 1.3.3. Platformy jako projektanci oraz nadzorcy rynków - 34 1.4. Strategie biznesowe odnoszące się do modelu biznesowego platform internetowych - 37 1.4.1. Strategie biznesowe dotyczące początkowego etapu funkcjonowania platformy internetowej - 38 1.4.2. Strategie biznesowe dotyczące wykorzystywania i rozszerzania siły rynkowej: cyfrowe ekosystemy - 41 1.5. Przykłady modeli platform internetowych - 47 1.5.1. Wyszukiwarki internetowe - 48 1.5.2. Sieci społecznościowe (media społecznościowe) - 49 1.5.3. Platformy handlu elektronicznego - 51 1.5.4. Systemy operacyjne - 53 1.5.5. Sklepy z aplikacjami - 54 1.5.6. Internetowe usługi reklamowe - 55 1.6. Charakterystyka oraz parametry konkurencji na rynkach cyfrowych - 58 1.6.1. Wymiary konkurencji na rynkach cyfrowych - 60 1.6.2. Innowacja oraz jakość usług jako parametry konkurencji na rynkach cyfrowych - 63 1.6.3. Dane oraz uwaga użytkowników jako niezbędne zasoby na rynkach cyfrowych - 66 1.6.4. Uprzedzenia behawioralne na rynkach cyfrowych - 67 1.7. Wnioski - 71 ROZDZIAŁ II. INTERWENCJA ANTYMONOPOLOWA I REGULACYJNA NA RYNKACH CYFROWYCH – ZAGADNIENIE SYSTEMOWE - 75 2.1. Wstęp - 75 2.2. Kontrola przenoszenia siły rynkowej przedsiębiorstw jako forma realizacji interwencjonizmu - 76 2.3. Stan debaty oraz uzasadnienie interwencji antymonopolowej i regulacyjnej na rynkach cyfrowych - 81 2.4. Pojęcie skuteczności unijnego prawa konkurencji oraz regulacji sektorowej - 84 2.4.1. Kryteria skutecznej regulacji oraz interwencji na rynkach cyfrowych - 87 2.4.1.1. Pewność prawa - 91 2.4.1.2. Spójność i jednolitość stosowania prawa - 97 2.4.1.3. Proporcjonalność interwencji antymonopolowej i regulacyjnej - 98 2.4.1.4. Zakaz ponownego karania lub ścigania (ne bis in idem) - 100 2.4.2. Wyzwania związane z egzekwowaniem prawa konkurencji na rynkach cyfrowych oraz uzasadnienie potrzeby regulacji sektorowej - 102 2.5. Metody regulacji rynków cyfrowych - 103 2.5.1. Regulacja horyzontalna (międzysektorowa) oraz regulacja sektorowa - 104 2.5.2. Obowiązki asymetryczne oraz symetryczne - 105 2.5.3. Konkretyzacja ex post oraz konkretyzacja ex ante - 106 2.5.4. Środki behawioralne i strukturalne - 107 2.5.5. Standardy i reguły (zakazy i nakazy) - 108 2.5.6. Regulacja o charakterze karnym oraz regulacja o charakterze administracyjnym - 109 2.5.7. Model uniwersalny (one-size-fits-all approach) oraz model zindywidualizowany (tailored approach) - 111 2.6. Aksjologiczne, prawne i ekonomiczne podstawy prawa konkurencji - 112 2.6.1. Źródła polskiego i unijnego prawa konkurencji - 112 2.6.2. Cele prawa i polityki konkurencji - 114 2.6.3. Publicznoprawny model wdrażania reguł konkurencji - 120 2.7. Aksjologiczne, prawne i ekonomiczne podstawy regulacji rynków cyfrowych - 124 2.7.1. Źródła regulacji ex ante rynków cyfrowych - 124 2.7.1.1. Rozporządzenie P2B - 125 2.7.1.2. Akt o rynkach cyfrowych (DMA) - 127 2.7.1.3. Badania rynkowe oraz New Competition Tool - 129 2.7.1.4. Krajowe regulacje rynków cyfrowych - 132 2.7.1.4.1. Niemcy - 133 2.7.1.4.2. Wielka Brytania - 134 2.7.2. Cele regulacji ex ante rynków cyfrowych - 136 2.7.2.1. Cele Rozporządzenia P2B - 136 2.7.2.2. Cele DMA - 137 2.7.2.3. Cele krajowych regulacji rynków cyfrowych - 140 2.7.3. Publicznoprawny model wdrażania regulacji ex ante rynków cyfrowych - 141 2.7.3.1. Model egzekwowania Rozporządzenia P2B - 143 2.7.3.2. Model instytucjonalny oraz egzekwowanie przepisów DMA - 145 2.7.3.3. Krajowe modele instytucjonalne oraz egzekwowanie regulacji rynków cyfrowych - 146 2.8. Wnioski - 147 ROZDZIAŁ III. PORÓWNANIE INTERWENCJI ANTYMONOPOLOWEJ (EX POST) I REGULACYJNEJ (EX ANTE) NA RYNKACH CYFROWYCH - 149 3.1. Wstęp - 149 3.2. Rynki cyfrowe i ich zakres podmiotowy w świetle prawa konkurencji oraz regulacji rynków cyfrowych - 149 3.2.1. Rynek właściwy dotyczący modeli biznesowych platform internetowych - 152 3.2.1.1. Podejście jedno- i wielorynkowe - 155 3.2.1.2. Rynki produktowe o zerowej cenie (zero-price market) - 160 3.2.1.3. Substytucyjność usług oferowanych za pośrednictwem platform internetowych - 162 3.2.1.4. Definiowanie rynku produktowego w kontekście cyfrowych ekosystemów - 166 3.2.1.5. Zastosowanie testu hipotetycznego monopolisty w kontekście definiowania rynku właściwego platform internetowych - 170 3.2.1.6. Rynek geograficzny usług oferowanych za pośrednictwem platform internetowych - 175 3.2.2. Definicje „platform” oraz „rynków cyfrowych” w regulacjach rynków cyfrowych - 178 3.2.3. Ramy prawne analizy siły rynkowej operatorów platform internetowych w prawie konkurencji - 181 3.2.3.1. Znaczenie udziału w rynku - 183 3.2.3.2. Oferowanie bezpłatnych produktów - 185 3.2.3.3. Bariery wejścia oraz inne czynniki wpływające na siłę rynkową - 187 3.2.4. Klasyfikacja operatorów platform internetowych podlegających regulacji - 190 3.2.4.1. Podejście jakościowe - 191 3.2.4.2. Podejście ilościowe - 192 3.2.4.3. Podejście hybrydowe - 195 3.3. Zakres przedmiotowy - 196 3.3.1. Ogólna koncepcja nadużycia pozycji dominującej - 197 3.3.2. Obowiązki przejrzystości i uczciwości wskazane w Rozporządzeniu P2B - 199 3.3.3. Lista zakazów i nakazów wskazana w DMA - 201 3.3.4. Regulacja niemiecka – art. 19a GWB - 203 3.3.5. Regulacja brytyjska – prokonkurencyjne podejście - 204 3.3.6. Klasyfikacja obowiązków regulacyjnych - 206 3.4. Relacja między regulacją (ex ante) a prawem antymonopolowym (ex post) - 207 3.4.1. Komplementarny charakter regulacji rynków cyfrowych - 207 3.4.2. Subsydiarny charakter regulacji rynków cyfrowych - 209 3.4.3. Stosowanie regulacji rynków cyfrowych jako przeszkoda w stosowaniu prawa konkurencji oraz innych regulacji - 210 3.4.4. Znaczenie regulacji z perspektywy prawa konkurencji - 211 3.4.5. Mechanizm koordynacji postępowań wskazany w DMA - 213 3.4.6. Wnioski - 214 ROZDZIAŁ IV. PRZENOSZENIE SIŁY RYNKOWEJ NA POWIĄZANE RYNKI (TRANSFER NADUŻYCIA) -m217 4.1. Wstęp - 217 4.2. Prawny i ekonomiczny charakter przenoszenia siły rynkowej - 217 4.2.1. Ramy prawne transferu nadużycia - 218 4.2.2. Ekonomiczna analiza teorii dźwigni (strategie biznesowe) - 221 4.2.3. Rodzaje transferu nadużycia - 224 4.3. Kryteria odróżniające poszczególne kategorie praktyk lewarowania - 226 4.3.1. Wyjątki od wymogu zastosowania kryterium niezbędności - 228 4.3.1.1. Kryterium środka zaradczego - 229 4.3.1.2. Kryterium aktywności zachowania dominanta oraz wcześniejszego udostępnienia infrastruktury - 231 4.3.2. Kryteria odróżniające praktyki dotyczące projektowania produktów lub usług w przypadku braku wymogu niezbędności - 237 4.3.3. Nowe teorie szkody - 240 4.4. Wnioski - 244 ROZDZIAŁ V. DYSKRYMINACJA - 247 5.1. Wstęp - 247 5.2. Ramy prawne „preferowania samego siebie” (self-preferencing) jako formy antykonkurencyjnej dyskryminacji - 247 5.3. Wpływ „dyskryminacji” na konkurencję (analiza ekonomiczna) - 252 5.4. Faworyzowanie własnych usług w gospodarce cyfrowej (strategie biznesowe)..256 5.5. Zastosowanie ram prawnych „dyskryminacji” do modeli biznesowych platform internetowych - 258 5.5.1. Kryterium podwójnej roli - 258 5.5.2. Kryterium świadczeń równoważnych (porównywalnej sytuacji) - 259 5.5.3. Kryterium środka dyskryminacji - 263 5.5.3.1. Wykorzystanie algorytmu wyszukiwania - 264 5.5.3.2. Wykorzystanie danych zbieranych na platformie - 266 5.5.4. Kryterium antykonkurencyjnego skutku (zróżnicowane warunki konkurencji) - 271 5.6. Self-preferencing jako konkurencja merytoryczna oraz obiektywne uzasadnienie - 278 5.7. Konkretyzacja ex ante zakazu self-preferencing w prawie konkurencji - 281 5.8. Konkretyzacja ex ante w przepisach sektorowych - 286 5.9. Wnioski - 290 ROZDZIAŁ VI. SPRZEDAŻ WIĄZANA I PAKIETOWA - 293 6.1. Wstęp - 293 6.2. Ramy prawne sprzedaży wiązanej i pakietowej -293 6.3. Wpływ wiązania na konkurencję (analiza ekonomiczna) - 296 6.4. Wiązanie produktów w gospodarce cyfrowej (strategie biznesowe) - 300 6.5. Zastosowanie ram prawnych wiązania do modeli biznesowych platform internetowych - 303 6.5.1. Przesłanka odrębności produktów - 303 6.5.2. Przesłanka przymusu - 308 6.5.3. Przesłanka antykonkurencyjnych skutków (wykluczenia) - 312 6.6. Wiązanie jako konkurencja merytoryczna oraz obiektywne uzasadnienie - 316 6.7. Konkretyzacja ex ante zakazu wiązania w prawie konkurencji - 321 6.8. Konkretyzacja ex ante w przepisach sektorowych - 324 6.9. Wnioski - 330 ROZDZIAŁ VII. ODMOWA KONTRAKTOWANIA (DOSTAW) - 333 7.1. Wstęp - 333 7.2. Ramy prawne odmowy dostaw - 333 7.2.1. Kategorie i scenariusze dotyczące odmowy dostaw - 337 7.2.2. Analiza ekonomiczna - 340 7.2.3. Możliwe strategie biznesowe obserwowane na rynkach cyfrowych - 342 7.2.4. Zastosowanie ram prawnych „odmowy dostaw” do modeli biznesowych platform internetowych - 345 7.2.4.1. Kryterium niezbędności - 346 7.2.4.1.1. Kryteria prawne przyjęte w orzecznictwie i praktyce decyzyjnej - 347 7.2.4.1.2. Zastosowanie kryterium „niezbędności” do działalności operatorów platform internetowych - 351 7.2.4.2. Kryterium wykluczenia konkurencji - 357 7.2.5. Odmowa dostawy jako konkurencja merytoryczna oraz obiektywne uzasadnienie - 359 7.2.6. Konkretyzacja ex ante w prawie konkurencji - 362 7.2.7. Konkretyzacja ex ante w przepisach sektorowych - 366 7.2.8. Wnioski - 371 ZAKOŃCZENIE - 373 BIBLIOGRAFIA - 379 | pl |
| dc.identifier.citation | Szmigielski, A., Przenoszenie siły rynkowej operatorów platform internetowych na rynki powiązane w prawie konkurencji i regulacji rynków cyfrowych, Wydawnictwo INP PAN, Warszawa 2025. | |
| dc.identifier.isbn | 978-83-68199-23-9 | |
| dc.identifier.uri | https://e-bp.inp.pan.pl/handle/123456789/975 | |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.publisher | Wydawnictwo INP PAN | |
| dc.relation.ispartofseries | Rozprawy Prawnicze. Seria Monograficzna INP PAN | |
| dc.rights.license | CC-BY | |
| dc.rights.license | https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ | |
| dc.subject | platforma internetowa | pl |
| dc.subject | internet platform | en |
| dc.subject | prawo konkurencji | pl |
| dc.subject | competition law | en |
| dc.subject | pozycja dominująca | pl |
| dc.subject | dominant position | en |
| dc.subject | model biznesowy | pl |
| dc.subject | business model | en |
| dc.subject | zarządzanie strategiczne | pl |
| dc.subject | strategic management | en |
| dc.subject | handel elektroniczny | pl |
| dc.subject | e-commerce | en |
| dc.subject | prawo antymonopolowe | pl |
| dc.subject | anti-monopoly law | en |
| dc.subject | prawo gospodarcze | pl |
| dc.subject | economic law | en |
| dc.subject | transfer nadużycia | pl |
| dc.subject | abuse transfer | en |
| dc.subject | konkurencja | pl |
| dc.subject | competition | en |
| dc.subject | nieuczciwa konkurencja | pl |
| dc.subject | unfair competition | en |
| dc.subject | sprzedaż wiązana | pl |
| dc.subject | cross selling | en |
| dc.subject | sprzedaż pakietowa | pl |
| dc.title | Przenoszenie siły rynkowej operatorów platform internetowych na rynki powiązane w prawie konkurencji i regulacji rynków cyfrowych |