Studialne Prace Naukowe
Permanent URI for this community
Browse
Browsing Studialne Prace Naukowe by Author "Młynarska-Sobaczewska, Anna"
Now showing 1 - 2 of 2
Results Per Page
Sort Options
Item Inicjatywa ustawodawcza posłów(INP PAN, 2022) Witkowska, Klaudia; Młynarska-Sobaczewska, AnnaPodstawowym problemem badawczym pracy jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy regulacje dotyczące poselskiej inicjatywy ustawodawczej zawierają normy, które w adekwatny i efektywny sposób gwarantują odpowiedni poziom procesu legislacyjnego i w rezultacie – jakość polskiej legislacji. Wymagało to sformułowania tezy, która sprowadza się do stwierdzenia, że inicjatywa ustawodawcza posłów nie jest wystarczająco szczegółowo uregulowana w polskich przepisach prawa. Do potwierdzenia tej tezy prowadzić będzie weryfikacja problemów badawczych, które dotyczą zagadnień związanych z zakresem podmiotowym oraz przedmiotowym inicjatywy ustawodawczej, z poziomem jej regulacji, ze stopniem szczegółowości procedur dotyczących etapu przygotowania projektu ustawy, a także z postępowaniem z inicjatywą ustawodawczą po jej wniesieniu do Sejmu. Praca poświęcona jest zatem krytycznej analizie regulacji i praktyki wnoszenia projektów ustaw przez posłów.Item Rządowa ocena skutków regulacji w procesie stanowienia prawa w Polsce(2021) Mikulska, Edyta; Młynarska-Sobaczewska, AnnaW Polsce dostrzec można zmiany w odniesieniu do instytucji zarówno oceny skutków regulacji, jak i oceny skutków regulacji ex post. Jednak nie ulega wątpliwości, że obie instytucje wymagają kompleksowego uregulowania w przepisach prawnych, i to nie tylko na poziomie aktu wewnętrznego, tak jak to funkcjonuje aktualnie, ale przede wszystkim na poziomie ustawowym. Uregulowanie przedmiotowych instytucji w przepisach prawnych spowoduje, że określone zostanie ich miejsce podczas całego procesu stanowienia prawa w Polsce w odniesieniu do wszystkich jego uczestników, gdyż obecnie funkcjonujące uregulowania prawne w tym zakresie są wycinkowe i fragmentaryczne, co determinuje wiele problemów oraz ukazuje liczne ich mankamenty. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że prawodawca nie wskazał w przepisach prawnych definicji oceny skutków regulacji, jej elementy zaś zostały opisane bardzo ogólnie. Ponadto prawodawca nie rozróżnił elementów, jakie powinny być zamieszczone w ocenie skutków regulacji przy projektowaniu przepisów ustawowych, a jakie przy projektowaniu aktów wykonawczych do ustawy. Brak jest również uregulowania w przepisach zasad, które powinny obowiązywać przy opracowywaniu ocen skutków regulacji oraz ocen skutków regulacji ex post. Przeprowadzone badanie praktycznej strony opracowywania ocen skutków regulacji wykazało, że dane, które są w nich zamieszczane, bardzo często są niekompletne, a ocena jest traktowana jako wymóg formalny bez potrzeby głębszej analizy merytorycznej. Z kolei badanie kwestii dotyczącej trybu prac nad ocenami skutków regulacji podczas rządowego procesu legislacyjnego pokazało, że prawodawca precyzyjnie określił jedynie przesłanki i organy uprawnione do podejmowania rządowej inicjatywy legislacyjnej oraz etapy prac nad projektami aktów normatywnych. Natomiast kwestia dotycząca postępowania z samymi ocenami na poszczególnych etapach procesu legislacyjnego została opisana jedynie przez pryzmat projektu aktu normatywnego. Również analiza przepisów dotyczących rządowej oceny skutków regulacji na etapie prac parlamentarnych wykazała, że nie ma w tych przepisach nawet wzmianki o ocenach skutków regulacji, podczas gdy na etapie prac parlamentarnych nad projektem ustawy ocena skutków regulacji odgrywa istotną rolę – stanowi bowiem źródło wiedzy dla obu izb parlamentarnych w zakresie proponowanych rozwiązań. Nie odnotowano także podczas analizy całego procesu legislacyjnego nad rządowym projektem aktu normatywnego, aby dołączona do projektu ocena skutków regulacji była faktycznie kontrolowana merytorycznie, tzn. były sprawdzane dane w niej zawarte, przywołane argumenty uzasadniające dokonywanie zmiany w danym obszarze, zakres przedmiotowy itp. Nie odnotowano również, aby został powołany odpowiedzialny organ, który zajmowałby się kontrolą sporządzonych ocen skutków regulacji podczas całego procesu legislacyjnego w przypadku każdej z inicjatyw legislacyjnych. Jedyne, co można było zauważyć, to że na etapie prac rządowych dokonywana jest weryfikacja danych zawartych w ocenach skutków regulacji. Weryfikacja ta nie opiera się na żadnych bliżej określonych kryteriach. Z kolei na etapie prac sejmowych nie odnotowano nawet weryfikacji ocen skutków regulacji, co z punktu widzenia stanowionego prawa jest dotkliwe. Także kwestia dotycząca zawężenia w zakresie dołączania ocen skutków regulacji jedynie do inicjatywy rządowej, jak zostało wykazane, budzi szereg zastrzeżeń, czego wynikiem jest postulat, aby ocena skutków regulacji była również sporządzana przez pozostałe podmioty mające tę inicjatywę. Za powyższym przemawiają chociażby opisane w pracy przypadki rozszerzenia tego instrumentu w zakresie zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym. Następnie analiza instytucji oceny skutków regulacji ex post, która uregulowana została w polskich przepisach prawnych, wykazała z jednej strony jej wady, a z drugiej – jej istotną rolę w procesie poprawy jakości stanowionego prawa. Zauważono, że ocena skutków regulacji nie powinna ograniczać się jedynie do etapu projektowania przepisów prawnych, ale musi także obejmować analizę prawa obowiązującego, gdyż takie jej ujęcie umożliwia pełną realizację wymagań metodyki tworzenia prawa, która obejmuje analizę prawa obowiązującego również pod kątem jego skuteczności w zakresie osiągania założonych celów. Uzależnienie zmian w prawie od oceny jego dotychczasowego obowiązywania w praktyce jest przejawem racjonalnej polityki tworzenia prawa. Rola oceny skutków regulacji została odnotowana także w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego podczas badania przez niego zgodności aktu normatywnego z przepisami Konstytucji RP. Ocena skutków regulacji przywoływana jest również w orzeczeniach sądów administracyjnych jako jedno z ważnych źródeł, które potwierdza cel wprowadzanej regulacji prawnej. Mając powyższe na uwadze, proces dotyczący stanowionego prawa w Polsce nad projektem aktu normatywnego powinien zostać uregulowany kompleksowo z uwzględnieniem wszystkich jego etapów, podmiotów obowiązanych do jego stanowienia oraz obligatoryjnego dołączania oceny skutków regulacji do projektów aktów normatywnych, co przełoży się na stanowione prawo. W konsekwencji dostrzeżenia pewnych braków w funkcjonalności badanego obszaru główny problem badawczy na potrzeby prowadzenia dalszych badań został skoncentrowany na ustaleniu, jak poważne miejsce w procesie legislacyjnym ma rządowa ocena skutków regulacji oraz jak wpływa to na proponowane rozwiązania prawne. Zasadniczym celem badań w zakresie problematyki podjętej w niniejszej pracy stało się więc przedstawienie celowości opracowywania rządowej oceny skutków regulacji na każdym etapie procesu legislacyjnego przez każdy z podmiotów uprawnionych do podejmowania inicjatywy legislacyjnej. Zdaniem autorki cel badań został osiągnięty. W czasie prowadzonych analiz i badań, wykazano, że obecnie funkcjonujące zarówno ocena skutków regulacji, jak i ocena skutków regulacji ex post są zdawkowo uregulowane i niewłaściwie wykorzystywane, co wpływa negatywnie na ich znaczenie w procesie stanowienia prawa w Polsce. Dlatego też właściwe jest wprowadzenie kompleksowego uregulowania tych instytucji w przepisach prawnych. Na podstawie przeprowadzonych badań uznać należy, że rządowa ocena skutków regulacji powinna być ważnym instrumentem w procesie legislacyjnym, ma ona bowiem istotny wpływ na proces stanowienia prawa w Polsce.